top of page

ABD ve Çin, güç rekabetinde! Tukidides Tuzağı nedir?




ABD ve Çin, son döneme artan jeopolitik rekabet ve gerilimler içinde çatışma riskini en aza indirecek hassas dengeyi bulma hedefiyle iki ülke liderinin buluşmasına hazırlanıyor. İki ülkenin hakim güç-yükselen güç geriliminin çatışmaya dönmesi olarak adlandırılan Tukidides Tuzağı'ndan kaçmaya çalıştığı belirtiliyor.

ABD Başkanı Joe Biden ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, bu hafta San Francisco'da düzenlenen Asya Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi'nin marjında 15 Kasım'da yüz yüze görüşme gerçekleştirecek.


Biden ve Şi'nin görüşmesi, dünyanın en büyük iki ekonomisine sahip iki ülkenin ilişkilerinin Soğuk Savaş'ı andıran rekabet ve gerilim döngüsüne girdiği bir dönemde, çatışmadan kaçınacak yeni bir dengeyi bulmak için yüzleşme niteliğinde olacak.


Harvard Üniversitesi Öğretim Üyesi, Amerikalı siyaset bilimci Graham Allison'ın, Antik Yunan tarihçisi Tukidides'in, dönemin Sparta ve Atina kent devletleri arasında "hakim güç-yükselen güç" mücadelesine ilişkin tarihsel anlatısına atıfla, ABD ile Çin arasındaki güç mücadelesinin kaçınılmaz bir çatışmaya dönüşüp dönüşmeyeceğini tartışırken kullandığı "Tukidides Tuzağı" benzetmesi, uzun zamandır iki ülke arasında güç rekabetini tasvir etmekte kullanılıyor.


"TUKİDİDES TUZAĞI"


Allison'ın, ilk kez 2012'de Financial Times gazetesinde yayımladığı makalede ortaya attığı, daha sonra 2017'de "Destined For War: Can America and China Escape Tuchyidides's Trap? (Savaşa yazgılı: Amerika ve Çin, Tukidides Tuzağı'dan kaçabilir mi?)" başlıklı kitabında detaylandırdığı tez, 1990'larda Soğuk Savaş sonrası düzene ilişkin ortaya atılan, Samuel Huntington'ın "Medeniyetler Çatışması" ve Francis Fukuyama'nın "Tarihin Sonu" tezlerine benzer şekilde 21. yüzyılın siyasi kaderine ilişkin tartışmaların odağı olmaya aday görünüyor.


Allison, Tukidides'in, "Peloponez Savaşı Tarihi"nde Antik Yunan'da dönemin hakim askeri gücü Sparta ile deniz ticaretinde artan etkisiyle giderek yükselen Atina arasındaki güç mücadelesinin savaşla sonuçlanmasının nedenini, "Atina'nın yükselişi ve bunun Sparta'da yarattığı korku, savaşı kaçınılmaz kıldı." ifadesiyle dile getirdiğini aktarıyor.


Tarihte "hakim güç-yükselen güç" mücadelesinin benzer örneklerini inceleyen Allison, ele aldığı 16 örnekten 12'sinde mücadelenin savaşla sonuçlandığı tespitini yaptıktan sonra, Çin ve ABD'nin de "savaşa doğru giden bir çatışma sürecinde olduğu" sonucuna varıyor.

9 görüntüleme0 yorum
bottom of page