Okullar açılıyor: Stresi azaltmanın yolları neler?

Yaklaşık 20 milyon öğrenci yeni eğitim-öğretim yılı için geri sayıma başladı. Okulun ilk günü, çocuklar için heyecan verici olduğu kadar stresli de olabiliyor. Ebeveynlerin rolü, çocukların kaygılarını hafifletmek ve okula daha rahat başlamalarını sağlamak açısından büyük önem taşıyor. Peki, okul stresi ve kaygısı en çok hangi yaş gruplarını etkiliyor? Ebeveynler bu dönemi daha rahat atlatmak için neler yapmalı? Eğitim Uzmanı Ömer Öcal bu konudaki sorularımızı yanıtladı. 2024-2025 eğitim-öğretim yılı 9 Eylül Pazartesi günü başlıyor. Okulların açılmasıyla birlikte hem çocuklar hem de ebeveynler için heyecanlı ancak stresli bir dönem başlıyor. Eğitim Uzmanı Ömer Öcal, özellikle ilk günlerde yoğun görülebilecek okul stresinin kontrol altına alınabilmesi için ebeveynlerin önce kendi kaygılarını yönetmeleri gerektiğini anlatıyor. Öcal okul stresinin en çok 1, 5 ve 9. sınıflarda görüldüğünü söylüyor. Belirtiler hem psikolojik hem de fizyolojik olabiliyor... Fiziksel etkiler Okul stresi çocukların fiziksel sağlığını olumsuz etkileyebilir. Stres, baş ağrısı, mide ağrısı ve uykusuzluk gibi belirtilere yol açabilir. Uzun süreli stres, bağışıklık sistemini zayıflatabilir, bu da çocukların daha sık hastalanmasına neden olabilir. Duygusal etkiler Stres, çocukların duygusal sağlığını da etkileyebilir. Kaygı, endişe ve düşük özsaygı gibi duygusal sorunlar, okul stresinin yaygın sonuçlarıdır. Başarısızlık korkusu veya sosyal uyum sorunları, çocukların duygusal dengesini bozabilir ve onları ruhsal olarak yıpratabilir. Bilişsel etkiler Çocuklar, stres altında dikkat dağınıklığı ve konsantrasyon güçlüğü yaşayabilir. Bu durum, akademik performansı olumsuz etkileyebilir, öğrenme ve bilgi işleme yeteneklerini azaltabilir. Sosyal etkiler Çocuklar, stres nedeniyle arkadaşlarıyla ve aileleriyle iletişimde zorluk yaşayabilirler. Sosyal çekilme ve izolasyon, stresin sosyal etkilerinden bazılarıdır ve çocukların sosyal becerilerini olumsuz yönde etkileyebilir. Davranışsal etkiler Okul stresi, çocukların davranışlarında değişikliklere neden olabilir. Sinirlilik, agresif davranışlar veya geri çekilme gibi tepkiler görülebilir. Ayrıca, bazı çocuklar stresle başa çıkmak için olumsuz alışkanlıklar geliştirebilirler. Okulun ilk günleri sadece çocuklar için değil, ebeveynler için de stresli olabiliyor. Ancak ebeveynlerin kendi kaygılarını çocuklarına yansıtmamaları büyük önem taşıyor. Ömer Öcal ebeveynlerin bu davranışlarını şöyle anlatıyor: 'Ebeveynler evde çocukların yanında okulla ilgili olumsuz eleştirilerden kaçınmalı kesinlikle. Ayrıca okulu bir terbiye ve cezalandırma yöntemi olarak kullanmamalılar. Bazen anne babalar çocukları söz dinlemediğinde; 'Yarın okula gittiğinde bak öğretmenin sana kızacak', 'Okul seni adam edecek' gibi korku ya da sindirme yöntemi olarak sunabiliyor okulu. Bu tarz söylemlerden kaçınılmalılar.' Öcal, okulla ilgili gerçek dışı beklenti oluşturulmasının da negatif etkilere yol açtığını vurguluyor. 'Okulla ilgili gerçek dışı ifadelerden kaçınılmalı. Okulda çok mutlu olacaksın. Okulda çok arkadaşın olacak gibi gerçek dışı açıklamalardan uzak durulmalı. Çünkü anne babanın söylediği bilgiler karşısına çıkmadığında çocuk hayal kırıklığına uğrayacak. Ondan sonra okulla ilgili negatif bir algı geliştirecek. Dolayısıyla okulla ilgili bilgiler doğru, sağlıklı ve gerçekçi olmalı.' Peki, ebeveynler okul stresini azaltmak için hangi pratik önlemleri alabilir? Sakin ve destekleyici olun Sakin ve güven verici bir tavır, çocukların da kendilerini güvende hissetmelerine yardımcı olur. Çocukların duygusal tepkilerine anlayış göstermek ve onları desteklemek, bu süreçte çok değerlidir. Önceden hazırlık yapın Okula dönüşü kolaylaştırmanın en etkili yollarından biri, önceden hazırlık yapmaktır. Çocuklarla birlikte okul malzemelerini ve kıyafetlerini hazırlamak, son dakika telaşını önler ve çocukların okula daha hazır hissetmelerini sağlar. Ayrıca, bu hazırlık süreci çocuklara sorumluluk bilinci kazandırır ve onları sürece dahil eder. Erken uyku ve sabah rutinini başlatın Uyku düzeni, çocukların okul hayatına uyum sağlamasında kritik bir rol oynar. Okul başlamadan birkaç gün önce çocukların uyku düzenini tekrar okul saatlerine uygun hale getirmek, onların ilk günkü yorgunluğunu ve stresini azaltır. Sabahları ise acele etmeden, rahat bir şekilde güne başlamalarını sağlamak için biraz daha erken kalkmak faydalı olabilir. Kaygıları normalleştirin Çocuklar, okulla ilgili çeşitli kaygılar yaşayabilir. Bu kaygılar, yeni bir ortama girme, öğretmenle tanışma veya arkadaş edinme gibi konularda olabilir. Çocuğunuzun bu duygularını dinleyin ve bunların normal olduğunu ona hissettirin. Çocuklar, duygularını ifade edebildiklerinde kendilerini daha güvende hissederler.